شهروز رشید

شهروز رشید شاعر؛ نویسنده و پژوهشگر ایرانی مقیم برلین در سال ۱۳۴۲ در فارس‌آباد در دشت مغان متولد شد و دوران کودکی و سال‌هایی از نوجوانی‌اش را در کنار عشایر سپری کرد. «کتاب هرگز»، «ناگهان در دل جنگل»، «قدم زدن»، «یادداشت های زیرزمینی»، «مرثیه‌ای برای شکسپیر» و... برخی از کتاب های این شاعر، نویسنده و مترجم هستند. شهروز رشید پس از مبارزه ای طولانی با بیماری سرطان در ۵۵ سالگی در بیمارستانی در برلین درگذشت.

*******

شهروز رشید (زاده ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۹ - درگذشته ۱۳ اسفند ۱۳۹۷) شاعر، برگردان، و نویسنده ایرانی بود. او پرورش‌یافته فضای ادبی فارسی‌زبان خارج از ایران بود و با چیرگی بر ادبیات تبعید ایران، یکی از منتقدان کارکشته آن به‌شمار می‌رفت. وی با وجود زندگی در خارج از ایران برای زمان طولانی، همیشه به زبان فارسی و ادبیات ایران، علاقه‌مند بود.

شهروز رشید ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۹ در دشت مغان در نزدیکی شهر فارس‌آباد در استان اردبیل زاده شد. او از طایفه «خامسلو» یکی از طوایف شاهسون‌ها بود. دوران دبستان را در روستای زادگاه خود گذراند و برای دوره راهنمایی به اردبیل رفت. او سرودن شعر را از دوران دبیرستان آغاز کرد. کتاب شعر در آب در شولا که در سال ۱۳۶۳ (خورشیدی) در خارج از ایران چاپ شد سروده‌های او در دوران زندگی او در ایران هستند.

شهروز رشید در نوجوانی به تشکیلات «راه کارگر» پیوست. با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران ترک تحصیل کرد و دیپلم نگرفت. او به ادبیات علاقه بسیار داشت و کتاب‌های مذهبی و سیاسی مانند کتاب‌های علی شریعتی را می‌خواند. با این حال، هرگز به مذهب نزدیک نشد و به اندیشه‌های غیردینی چپ گرایش پیدا کرد. با وجود درگیریهای سیاسی سال ۱۳۶۰ (خورشیدی) همچنان می‌خواست در ایران بماند. در این دوره، برای گذران زندگی به کارهای گوناگونی مانند کار در کارگاه‌های ساخت ترازو یا ساخت در و پنجره روی آورد. رشید سپس مدتی به تبریز و سپس به تهران رفت و به کار تشکیلاتی خود مانند شرکت در نشست‌های سیاسی و پخش اعلامیه ادامه داد.

در بهمن ۱۳۶۲ ایران را ترک کرد. شهروز از مرز زمینی به ترکیه رفت. در آنجا دستگیر شد و بیست روز در زندان شهر قارص زندانی شد. در آنجا تهدید به بازگرداندن به ایران شد. اما پس از آزادی از زندان به استانبول رفت. در آنجا با درخواست پناهندگی به آلمان رفت. رشید در آلمان در نشست‌های کانون پناهندگان سیاسی ایرانی در برلین شرکت می‌کرد. سخنرانی او به نام «خاوران و شعر» بود. از آخرین کنش‌های او در این زمینه، برگزاری مراسم بیستمین سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای ایران بود که با حضور پرستو فروهر در دسامبر ۲۰۱۸ در برلین برگزار شد.

شهروز رشید همزمان با کنش سیاسی، به کنش ادبی و فرهنگی نیز می‌پرداخت. او عضو کانون نویسندگان ایران در تبعید و از سوی دیگر دبیر بین‌المللی انجمن قلم ایران (درتبعید) بود.

او کارگاه‌هایی در زمینه «نوشتن خلاق» در برلین و برخی دیگر از شهرهای اروپا مانند استکهلم برگزار کرد. علاوه بر این در نشست‌هایی دربارهٔ رابطه دین و شعر، سخنرانی می‌کرد.

شهروز رشید در ۱۳ اسفند ۱۳۹۷ پس از یک دوره بیماری در برلین آلمان درگذشت.

مرثیه‌ای برای شکسپیر داستانی است که در اوایل دهه ۱۳۸۰ (خورشیدی) در مجله آفتاب در نروژ چاپ شده‌است. در سال ۱۳۸۵ (خورشیدی) این داستان به همراه چند داستان دیگر به صورت کتاب در آلمان چاپ شدند. منوچهر رادین این داستان را به شکل تئاتر، کارگردانی کرد.

شهروز رشید پژوهش‌های بسیاری دربارهٔ نظامی گنجوی داشته‌است. او باور داشت که «مخزن‌الاسرار مانیفست ادبی نظامی گنجوی» است.

شهروز رشید هیچگاه دیپلم نگرفت و در هیچ دانشگاهی تحصیلات آکادمیک نداشت .

رشید برخلاف سالهای آخر زندگی خود که ساکن آلمان بود مدتی در ترکیه و فرانسه نیز ساکن بود.